Wettelijk verplichte opleidingen voor de sector maritiem, havens en offshore

Artikel 15 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht elke werkgever bedrijfshulpverleners aan te wijzen die kunnen handelen bij brand, ongeval en ontruiming. Het aantal en de opleiding worden bepaald door de risico-inventarisatie en -evaluatie van de organisatie.

De Arbeidsomstandighedenwet verplicht de werkgever tot het organiseren van eerste hulp. Bij een hartstilstand telt elke minuut: reanimatie en een AED binnen zes minuten bepalen de overlevingskans.

Artikel 13 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht elke werkgever ten minste een preventiemedewerker aan te wijzen. Daarnaast is een getoetste risico-inventarisatie en -evaluatie verplicht op grond van artikel 5.

Hoofdstuk 5 van het Arbobesluit verplicht de werkgever fysieke overbelasting te voorkomen. Klachten aan rug, nek en schouders zijn in Nederland de belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim.

Opdrachtgevers in bouw, industrie en infra eisen vrijwel zonder uitzondering een geldig VCA-diploma van iedereen die hun terrein betreedt. De Arbeidsomstandighedenwet verplicht de werkgever bovendien tot voorlichting en onderricht over de risico's van het werk, en het VCA-diploma is in de praktijk het bewijsstuk waarmee die verplichting wordt aangetoond.

Het STCW-verdrag van de IMO stelt de minimumeisen aan de opleiding van zeevarenden. Zonder de vereiste certificaten kan een opvarende niet monsteren. Sinds 1 juli 2025 eist de Inspectie Leefomgeving en Transport bovendien instituterkenning voor de opleider.

Voor werk op een offshore-installatie geldt een erkende veiligheidstraining als toegangseis. In Nederland volgens de NOGEPA-standaarden, internationaal volgens OPITO. Beide vragen oefeningen in een verwarmd oefenbad en op een brandbaan.

De Global Wind Organisation is opgericht door turbinefabrikanten en windparkeigenaren. Zonder geldig GWO-certificaat, geregistreerd in de WINDA-database, komt een technicus niet op een windpark.

Voor hijsmachines vanaf 10 tonmeter op een bouwplaats is een TCVT-registratie wettelijk verplicht op grond van artikel 7.32 van het Arbobesluit. De Nederlandse Arbeidsinspectie handhaaft hierop en het register wordt beheerd door TCVT RA.

Een groot deel van de hijsongevallen ontstaat niet bij de machinist maar bij het aanslaan van de last. Kennis van lastberekening, aanslagmiddelen en communicatie met de machinist is daarom onmisbaar voor iedereen die bij hijswerk betrokken is.

Vallen van hoogte is jaar na jaar de belangrijkste oorzaak van dodelijke arbeidsongevallen in Nederland. Het Arbobesluit schrijft een arbeidshygienische strategie voor bij het kiezen van arbeidsmiddel en beschermingsmiddel: eerst wegnemen, dan collectief beveiligen, pas daarna persoonlijke valbeveiliging.

Artikel 3.5g van het Arbobesluit stelt strikte eisen aan het betreden van besloten ruimten. Zuurstofgebrek, toxische en explosieve atmosferen zijn niet waarneembaar zonder meting, en juist bij reddingspogingen vallen de meeste slachtoffers.

Hoofdstuk 4 van het Arbobesluit verplicht de werkgever de blootstelling aan gevaarlijke stoffen te beoordelen en te beheersen. Voor chroom-6, kwartsstof en diisocyanaten gelden daarnaast specifieke verplichtingen, met grenswaarden en registratieplicht.

Asbestwerkzaamheden zijn strikt gereglementeerd in hoofdstuk 4 van het Arbobesluit. Voor de gecertificeerde functies verlopen opleiding, examen en certificatie volgens de certificatieschema's die door Stichting Ascert worden beheerd.

NEN 3140 is de uitwerking van de zorgplicht uit de Arbeidsomstandighedenwet voor elektrische installaties. De werkgever wijst medewerkers schriftelijk aan als Voldoende Onderricht Persoon, Vakbekwaam Persoon, werkverantwoordelijke of installatieverantwoordelijke. Een certificaat alleen verleent geen bevoegdheid; de aanwijzing hoort erbij.

Artikel 7.17c van het Arbobesluit bepaalt dat de werkgever arbeidsmiddelen alleen laat bedienen door werknemers die daarvoor specifiek zijn onderricht. Intern transport is een van de grootste bronnen van arbeidsongevallen in magazijn en productie.

Voor het vervoer van gevaarlijke stoffen geldt het ADR, met een eigen certificaatplicht voor de chauffeur en een veiligheidsadviseur voor het bedrijf. Daarnaast stelt de wet eisen aan ladingzekering en aan het gebruik van de tachograaf.

Richtlijn 1999/92/EG, in de markt bekend als ATEX 153, verplicht werkgevers tot een explosieveiligheidsdocument en tot onderricht van iedereen die in een zone met explosiegevaar werkt. Voor materieel in die zones geldt daarnaast ATEX 114.